Një vizitë që do të thotë më shumë nga sa duket
Në shumë familje shqiptare nuk është një çast i rëndomtë kur dikush e sjell për herë të parë partnerin apo partneren në shtëpi. Për prindërit kjo vizitë shpesh është vetë një deklaratë: puna është serioze. Edhe nëse ju të dy e shihni si një njohje të lirshme me një kafe, në shtëpi mund të mendohet tashmë për hapat e ardhshëm.
Kjo nuk është arsye për ta shtyrë vizitën. Por është arsye që ta sqaroni më parë mes jush se çfarë do të thotë ajo për ju. Kush e di si është menduar, mund të frenojë me mirësjellje kur papritur në tryezë fillon të flitet për një datë.
Ky udhëzues të shoqëron gjatë vetë vizitës: përgatitjen, mbërritjen, pyetjet në tryezë dhe ditët pas saj. Vlen për të dyja palët, për atë që prezantohet dhe për atë që prezanton. Aty ku zakonet ndryshojnë nga familja në familje, e thotë edhe këtë.
Më parë mes jush: kush do të jetë aty dhe çfarë dinë
Pyete partnerin saktësisht se kush do të jetë aty atë ditë. Shpesh nuk janë vetëm prindërit, por edhe vëllezërit e motrat, një kunatë dhe ndoshta një xhaxha që rastësisht kalon nga shtëpia. Kush pret dy veta dhe hyn në një dhomë ndenjeje plot, befasohet pa nevojë.
Sqaroni edhe çfarë di tashmë familja për ty. A e dinë punën tënde, prejardhjen, moshën, dhe a e dinë si jeni njohur? S’ka gjë më të sikletshme sesa të tregosh në tryezë një histori që partneri ua ka treguar prindërve ndryshe.
Dhe merreni vesh kur do të ikni. Vizita e parë nuk ka pse të zgjasë gjithë mbrëmjen. Nëse thoni që më parë se pas kafes apo pas darkës keni një punë tjetër, më vonë nuk ka bisedë të sikletshme te dera. Mjafton një fjali si ‘Në orën shtatë na presin miqtë’.
Si ta tregoni ku jeni njohur
Kjo pyetje vjen pothuajse gjithmonë, dhe shumë kanë frikë prej saj më shumë se ç’duhet. Kush është njohur përmes një aplikacioni takimesh, nuk ka pse ta fshehë. Në shumë familje kjo nuk befason më askënd, edhe nëse vetë prindërit janë njohur krejt ndryshe.
Ndihmon një version i shkurtër dhe i sinqertë, për të cilin jeni marrë vesh. ‘U njohëm në një aplikacion për shqiptarë dhe i shkruam njëri tjetrit për një kohë para se të takoheshim’ i përgjigjet shqetësimit të vërtetë, pra nëse puna është serioze. Hollësitë për profilet e tjera që keni parë më parë nuk kanë vend në atë tryezë.
Nëse jeni njohur përmes të njohurve të përbashkët, në një dasmë apo në verë në vendlindje, historia është gjithsesi e thjeshtë. Atëherë familja do të dojë kryesisht të dijë kush janë këta të njohur. Llogarit që shpejt do të dalë se familjet tuaja kanë më shumë të njohur të përbashkët nga sa mendonit.
Çfarë të çosh
Në një shtëpi shqiptare nuk shkohet duarbosh. Zakonisht çohen ëmbëlsira nga një pastiçeri e mirë, lule për nënën, ndonjëherë kafe apo çokollata. Duhet të jetë një gjest, jo një shfaqje. Një kuti bakllava nga pastiçeria e lagjes është po aq e duhur sa çokollatat nga një dyqan i shtrenjtë.
Pikërisht për këtë, më e shtrenjtë nuk do të thotë më e mirë. Një dhuratë e madhe në vizitën e parë mund të duket sikur do ta blesh përshtypjen, dhe e vë familjen nën presion që të mos mbetet pas kur t’ju kthejë vizitën. Më mirë pyete partnerin çfarë hahet me qejf në shtëpi dhe çoje pikërisht atë.
Me alkoolin është mirë të jesh i kujdesshëm. Në disa familje një shishe raki është gjë e vetëkuptueshme në tryezë, në të tjera nuk pihet fare, për shkak të besimit apo thjesht nga zakoni. Nëse nuk je i sigurt, lëre shishen në shtëpi dhe merr ëmbëlsirat.
Mbërritja: këpucët, përshëndetja dhe kafja e parë
Në shumë shtëpi shqiptare këpucët hiqen te dera. Ofroje vetë, edhe nëse të thonë që mund t’i mbash. Shpesh kjo është thjesht mirësjellje. Atë ditë, pra, çorapet e pastra pa vrima janë më të rëndësishme se këpucët.
Përshëndet fillimisht më të moshuarit, zakonisht babain dhe nënën, pastaj të tjerët. Nëse me dorë, me përqafim apo me të puthura në faqe, ndryshon nga familja në familje, dhe është krejt në rregull të lësh që të të udhëheqin ata. Kur më vonë hyn në dhomë një person më i moshuar, ngrihu për një çast. Kjo vihet re, pikërisht sepse është bërë e rrallë.
Pastaj vjen pothuajse gjithmonë kafja, shpesh kafe turke, bashkë me diçka të ëmbël. Prano atë që të ofrohet dhe mos refuzo tri herë për t’u dukur i thjeshtë. Mikpritja te familjet shqiptare është çështje nderi, dhe kush refuzon gjithçka, ua vështirëson punën nikoqirëve.
Pyetjet në tryezë
Llogarit pyetje për familjen, punën dhe planet e tua. Nga është familja jote, nga cili vend saktësisht dhe si e ka mbiemrin? Çfarë punojnë prindërit? Kjo tingëllon si provim, por zakonisht është orientim: familja kërkon lidhje, të njohur, një vend që e njeh. Në disa familje pyetet edhe për fisin, pra për farefisin më të gjerë ku bën pjesë familja jote.
Përgjigju qetë dhe konkretisht, dhe pyet edhe ti. Kush pyet për të afërmit në Kosovë apo në Shqipëri, për fshatin e gjyshërve apo për verën e kaluar, tregon interes pa u lajkatuar. Një bisedë ku pyetesh vetëm ti, u duket të gjithëve si intervistë pune.
Nëse nuk e flet mirë shqipen, thuaje hapur dhe provo megjithatë me disa fjali. Askush nuk pret gramatikë të përsosur, dhe një përpjekje e sinqertë pritet pothuajse gjithmonë ngrohtë. Partneri mund të përkthejë aty ku ngec, por nuk duhet të të nxjerrë krejt nga biseda.
Roli i atij që prezanton
Kush e prezanton partnerin në familjen e vet, atë ditë është njëkohësisht nikoqir dhe urë. Mos e lër gjatë vetëm me babain tënd në dhomën e ndenjes ndërsa ti ndihmon në kuzhinë. Sidomos në fillim duhet dikush që i merr fijet e bisedës dhe i mbush heshtjet.
Përgatite edhe familjen për një a dy gjëra. Nëse partneri nuk pi kafe, nuk pi alkool apo nuk ha mish, thuaje më parë, që askush të mos duhet të shpjegojë në tryezë pse gota apo pjata mbetet plot. Kjo u kursen të gjithëve një siklet të vogël, por të panevojshëm.
Dhe qëndro në krah të partnerit kur një pyetje shkon shumë larg. Një ‘Për këtë do të flasim njëherë ne të dy’ i thënë me mirësjellje nga ti tingëllon krejt ndryshe sesa një kundërshtim nga personi që është aty për herë të parë. Ti e njeh familjen tënde dhe e di si t’u thuhet diçka pa i mbetur hatri askujt.
Kur gjërat nuk shkojnë vaj
Në një moment mund të bjerë një pyetje që vjen shumë herët. ‘Po dasmën kur e bëni?’ është klasikja, shpesh gjysmë me shaka e gjysmë seriozisht. Një përgjigje e qetë si ‘Sapo kemi nisur të njihemi vërtet, por ju do ta mësoni të parët’ e ul tensionin pa e fyer askënd.
Më të vështira janë vërejtjet për prejardhjen, punën apo familjen tënde që të lëndojnë. Mos u grind në tryezë, edhe nëse ke të drejtë. Fol për këtë më vonë me partnerin, qetë dhe konkretisht, dhe lëre pastaj atë ta sqarojë në familjen e vet.
Rri i drejtë edhe këtu. Shumë prindër janë në takimin e parë po aq nervozë sa ti, dhe ndonjë pyetje është e pashkathtë, jo armiqësore. Një moment i vetëm i vështirë rrallë vendos për gjithë marrëdhënien me një familje.
Pas vizitës
Falënderoji po atë mbrëmje apo të nesërmen, më mirë përmes partnerit, me të fala për prindërit. Disa familje gëzohen edhe për një mesazh të shkurtër drejtpërdrejt për nënën, nëse i keni shkëmbyer tashmë numrat. Është një gjest i vogël që mbahet mend gjatë.
Çfarë thotë familja për ty pas vizitës, zakonisht e mëson vetëm përmes partnerit, dhe shpesh vetëm pjesërisht. Mos e merr një ‘Duket njeri i mirë’ të përmbajtur si refuzim. Në shumë familje kjo është tashmë shenjë e mirë.
Dhe mos harro që kjo vizitë nuk është ende hapi zyrtar, kur familja e djalit shkon të kërkojë vajzën. Ai vjen më vonë, ka rregullat e veta dhe zakonisht përgatitet nga të dyja familjet bashkë. Deri atëherë, vizita e parë mund të jetë thjesht një pasdite e bukur.