Bazeli ndodhet aty ku takohen Zvicra, Gjermania dhe Franca. Me tramvaj je për pak minuta në Weil am Rhein ose në Saint-Louis, pa ndërruar asnjë herë. Për shqiptarët kjo do të thotë: kush kërkon dikë këtu, kërkon në një rajon që nuk mbaron te kufiri.
Kjo faqe tregon si jeton komuniteti në Bazel, ku takohen njerëzit dhe çfarë bëjnë aplikacionet në një qytet kufitar. Shifra nuk japim, sepse nuk ka të dhëna të besueshme që ndajnë sipas qytetit dhe prejardhjes. Mbeten modelet që i njeh kushdo që është rritur në kthesën e Rinit.
Një kanton i vogël dhe një rajon i madh
Bazel-Qytet është ndër kantonet më të vogla të Zvicrës dhe përveç qytetit përfshin vetëm Riehenin dhe Bettingenin. Prandaj shumë familje shqiptare nuk jetojnë në vetë Bazelin, por në Bazel-Fshat, në Pratteln, Muttenz, Birsfelden ose Liestal, dhe punojnë në qytet. Kur dikush thotë se është ‘nga Bazeli’, shpesh e ka fjalën për gjithë rajonin.
Rrënjët janë kryesisht në Kosovë ose në Maqedoninë e Veriut, si gati kudo në Zvicrën gjermanofolëse. Fillimisht erdhën baballarët për punë, pastaj familjet, dhe sot këtu rritet brezi i dytë dhe i tretë, me dialektin e Bazelit në oborrin e shkollës dhe me shqipen në tryezën e kuzhinës.
Pastaj ka diçka që e gjen vetëm këtu. Çdo mëngjes njerëz nga Badeni jugor dhe Alzasa vijnë për punë në Bazel dhe në mbrëmje kthehen. Mes tyre ka edhe shqiptarë që jetojnë në Lörrach ose në Weil dhe e fitojnë bukën në Bazel. Komuniteti pra nuk mbaron te dogana, ai e kalon atë çdo ditë.
Ku takohen njerëzit në Bazel
Vendi klasik mbetet dasma. Festohet në salla në Bazel-Fshat ose në Argau, dhe në tavolina ulen mysafirë nga Bazeli po aq sa nga Cyrihu, Soloturni dhe Badeni jugor. Në një dasmë në Bazel shpesh mblidhen më shumë kantone e shtete sesa në çdo festë qyteti.
Përveç kësaj ka shoqata, xhami dhe kisha me aktivitete në shqip, turne futbolli dhe mbrëmje kulturore. Për të rinjtë shumëçka ndodh në jetën e zakonshme të Bazelit: në universitet, në punë, në palestër, në fundjavë në baret e Steinenvorstadt.
Në verë Rini është vendtakimi i gjithë qytetit. Në mbrëmjet e ngrohta njerëzit ulen ngjeshur mbi shkallët në bregun e Kleinbaselit, dhe kush do, lëshohet me çantën e notit poshtë lumit. Noti në Rin është një ritual i Bazelit, ku biseda nis vetë, pa e kërkuar.
Rrezja e kërkimit nuk njeh kufi
Aplikacionet e takimeve masin distancën, jo territorin e shtetit. Nëse në Bazel vendos një rreze prej 15 kilometrash, sheh automatikisht edhe njerëz nga Lörrach, Weil am Rhein dhe Saint-Louis. Kjo e zgjeron zgjedhjen, dhe një takim i parë në anën gjermane ka kuptim gjithsesi, sepse ushqimi dhe daljet atje zakonisht kushtojnë më pak.
Por sjell një pyetje që në Cyrih pothuajse askush nuk e bën: në cilën anë të kufirit do të jetonit bashkë? Pagat, qiratë, sigurimi shëndetësor dhe letrat e qëndrimit rregullohen ndryshe në Zvicër dhe në Gjermani. Kush jeton me leje zvicerane, e mendon një shpërngulje ndryshe nga dikush që i ka rrënjët në Gjermani.
Kjo nuk duhet thënë në takimin e parë, por në të tretin ose të katërtin po. Një kafe në Weil caktohet shpejt, ndërsa një shtëpi e përbashkët përtej kufirit kërkon më shumë planifikim. Kush e hap këtë temë herët, e kupton në kohë nëse dy plane jete përputhen.
Cyrihu është një orë larg
Me tren arrin në Cyrih për rreth një orë. Kush është rritur në Bazel, shpesh ka atje të afërm, shokë ose kolegë, dhe anasjelltas. Vetëm Bazeli është qytet i vogël, por bashkë me Cyrihun, Argaun dhe Badenin jugor bëhet një hapësirë ku kërkimi ia vlen.
Kush njihet me dikë mes Bazelit dhe Cyrihut, mund të takohet mirë në mes. Olteni dhe Arau janë të dy në të njëjtën linjë, dhe nga të dy kthehesh lehtë në shtëpi në mbrëmje. Kështu nuk e bën gjithmonë i njëjti person gjithë rrugën, dhe një takim në terren neutral bie edhe më pak në sy të të njohurve.
Çfarë bëjnë aplikacionet në Bazel
Me 20 kilometra mbulon qytetin, pjesën e poshtme të Bazel-Fshatit dhe vendet kufitare. Me 40 kilometra hyjnë edhe Rheinfeldeni, Fricktali, Olteni, Arau dhe Mulhouse. Kush vendos 80 kilometra, sheh edhe Cyrihun dhe Frajburgun.
Dua sjell edhe në rajonin e Bazelit bazën më të madhe shqiptare. Tinder, Bumble dhe Hinge janë shumë të përhapura në Bazel, edhe sepse këtu jetojnë shumë profesionistë ndërkombëtarë të industrisë farmaceutike dhe shumë studentë. Anglishtja shpesh është gjuha e parë në këto aplikacione, dhe profilet shqiptare duhet t’i kërkosh mes gjithë të tjerëve.
Te embla rrezja e kërkimit sipas distancës, moshës dhe gjuhës është gjithmonë falas, pra mund ta zgjerosh aq sa je gati të udhëtosh. Nuk rrëshqitet. Çdo ditë ka një pyetje të ditës, dhe me një shkëndijë përgjigjeje i shkruan drejtpërdrejt një fjalie që dikush ka dhënë si përgjigje; një në ditë është falas. Nëse personi tjetër të kthen përgjigje, jeni të lidhur. embla ende nuk është në App Store; për momentin ka një listë pritjeje.
Ku të çon njohja në Bazel
Bazeli është mjaft i vogël që njerëzit të njihen përmes një a dy të tjerëve, dhe mjaft i hapur që zgjedhja të mos mbarojë te kufiri i qytetit. Pyetja e vërtetë këtu rrallë është nëse ka mjaft njerëz. Është më shumë sa larg do të shkosh: deri te kufiri, përtej tij apo deri në Cyrih.
Edhe aeroporti i qytetit, EuroAirport, ndodhet në tokë franceze. Kush fluturon në verë drejt Kosovës ose Maqedonisë së Veriut, niset pra nga Franca ose shkon me makinë deri në Cyrih. Kush njihet me dikë në Bazel, mësohet herët të mendojë në më shumë se një shtet, dhe për çiftet e diasporës kjo nuk është ushtrim i keq.
