Për shumë shqiptarë në Zvicër, Cyrihu është qendra, edhe kur nuk jetojnë fare në qytet. Punohet në Cyrih, ndërsa banohet shpesh në rrethina, në luginën e Limatit, në atë të Glatit ose edhe më larg. Kush kërkon dikë këtu, rrallë kërkon në një lagje të vetme. Kërkon në një rrjet linjash treni.
Kjo faqe tregon si jeton komuniteti në Cyrih, ku takohen njerëzit vërtet në jetën e përditshme dhe çfarë mund të bëjnë aplikacionet e takimeve këtu. Shifra nuk do të gjesh, sepse nuk ka të dhëna të besueshme që ndajnë qartë sipas qytetit dhe prejardhjes. Por ka një pamje mjaft të qartë se si ndodh njohja në këtë qytet.
Një komunitet që u rrit bashkë me Zvicrën
Shumica e shqiptarëve në Zvicër i kanë rrënjët në Kosovë ose në Maqedoninë e Veriut, shumë më pak në vetë Shqipërinë. Shumë familje erdhën përmes baballarëve, që punuan si punëtorë sezonalë në ndërtim, në gastronomi ose në bujqësi dhe më vonë i sollën të afërmit. Prej këtej lindi një komunitet që sot jeton në Cyrih në brezin e dytë dhe të tretë.
Kjo duket çdo ditë. Shqipja dëgjohet në tramvaj, te arka e dyqanit dhe në oborrin e shkollës, dhe shumë kalojnë natyrshëm në gjermanishten zvicerane sapo flitet për punë. Emra shqiptarë lexon mbi berberë, firma ndërtimi, servise makinash dhe restorante. Komuniteti duket, por nuk është i mbledhur në një vend.
Ku takohen njerëzit në përditshmëri
Shumica e çifteve në Cyrih nuk njihen në një vend të menduar për këtë. Takohen në dasma që bëhen në sallat e rrethinave, në ditëlindje familjare, në palestër ose në punë. Dasma mbetet vendi klasik: lista të gjata të ftuarish, shumë familje, dhe secili njeh dikë që njeh dikë.
Pastaj janë shoqatat. Xhamitë me bashkësi shqiptare, famullitë katolike ku mblidhen shqiptarët nga Kosova, klubet e futbollit dhe shoqatat kulturore. Kush është aktiv aty, njeh shpejt shumë njerëz. Kush nuk është, e kupton se komuniteti mund të jetë i madh, por funksionon në rrethe ku ose lind, ose hyn me martesë.
Në fundjavë shumëçka zhvendoset në qytet, te Langstrasse, buzë liqenit, në baret e Rrethit 5. Aty takon të rinj shqiptarë si gjithë të tjerët, thjesht jo si grup që dallohet. Një bisedë këtu lind më shumë rastësisht sesa me qëllim.
Vështirësia e vërtetë: të gjithë njihen
Ajo që e dallon Cyrihun nga një qytet i madh gjerman është afërsia. Zvicra është e vogël, distancat janë të shkurtra, dhe brenda komunitetit shqiptar familjet shpesh lidhen me njëra-tjetrën përmes dy a tre njerëzve. Kush del me dikë këtu, rrallë del anonimisht.
Kjo ka dy anë. Krijon besim, sepse shpejt e di nga cila familje vjen dikush. Por të bën edhe të kujdesshëm, sepse pothuajse askush nuk do që takimi i parë të marrë dhenë. Pikërisht për këtë aplikacionet janë të pëlqyera në Cyrih. Jo sepse ka pak njerëz, por sepse aty vendos vetë kur njohja bëhet çështje familjare.
Çfarë bëjnë aplikacionet në Cyrih
Në Cyrih cilësimi më i rëndësishëm është rrezja e kërkimit. Me 20 deri në 30 kilometra mbulon qytetin dhe rrethinat e afërta, me 50 kilometra arrin deri në Vinterthur, Baden, Cug dhe Arau. Më larg nuk ka nevojë të kërkojë pothuajse askush në Zvicrën gjermanofolëse, sepse me tren gati gjithçka arrihet brenda një ore.
Zvicra është ndër vendet me diasporën më të madhe shqiptare, prandaj aplikacionet shqiptare këtu zakonisht kanë zgjedhje të mjaftueshme. Dua është, si kudo, baza më e madhe shqiptare. Tinder, Hinge dhe Bumble përdoren shumë në Cyrih; shqiptarë gjen edhe aty, por të shpërndarë mes gjithë të tjerëve dhe pa ndonjë filtër që i veçon.
Te embla rrezja e kërkimit sipas distancës, moshës dhe gjuhës është gjithmonë falas. Nuk rrëshqitet: çdo ditë ka një pyetje të ditës, dhe kontakti nis nga një fjali konkrete e personit tjetër. Në një komunitet ku shumë veta njihen, kjo ndihmon, sepse nuk fillon me ‘hej’, por me diçka që dikush e ka thënë vërtet. embla ende nuk është në App Store; për momentin ka një listë pritjeje.
Qiraja, familja dhe pyetja e banimit bashkë
Cyrihu është i shtrenjtë dhe banesat janë të pakta. Kjo e formëson njohjen më shumë nga ç’mendon. Shumë të rinj shqiptarë jetojnë pranë prindërve deri në martesë, shpesh në të njëjtin vend, ndonjëherë në të njëjtën shtëpi. Prandaj një takim rrallë mbaron me ‘te unë apo te ti’, por me pyetjen kur do të shiheni sërish.
Kur gjërat bëhen serioze, çështja e banesës del më herët se gjetiu. Kush do të jetojë bashkë në Cyrih, shpesh kërkon gjatë. Prandaj çiftet flasin herët nëse do të mbeten në qytet, do të shkojnë në luginën e Limatit apo drejt e në një kanton më të lirë. Tingëllon jo romantike, por për shumë është momenti kur bëhet e qartë nëse të dy duan të njëjtën gjë.
Vera i përket vendlindjes
Në korrik dhe gusht komuniteti rrallohet dukshëm. Familje të tëra nisen për në Kosovë ose në Maqedoninë e Veriut, me makinë nëpër Ballkan ose me aeroplan nga aeroporti i Cyrihut. Kush kërkon në një aplikacion në Cyrih gjatë këtyre javëve, sheh më pak njerëz afër.
Në këmbim, vera kryqëzon rrugë që në Cyrih nuk do të ishin kryqëzuar kurrë: në Prishtinë, në Tetovë, në bregdetin shqiptar. Nëse aty njeh dikë nga Zvicra, ke një përparësi që njohjet e verës rrallë e kanë. Jeta pas pushimeve vazhdon në të njëjtin vend, dhe një takim në gusht mund të bëhet në shtator një mbrëmje krejt e zakonshme buzë liqenit.
