Një situatë e shpeshtë
Ai jeton në Zvicër, ajo në Tiranë. Ose anasjelltas. Për shumë veta në komunitetin shqiptar lidhja në distancë mes diasporës dhe atdheut nuk është rast i veçantë, por përditshmëri. Aplikacionet e takimeve e bëjnë më të lehtë njohjen e parë; puna e vërtetë fillon më pas.
Shpesh nis në verë, kur diaspora është në shtëpi, ose përmes një aplikacioni rrezja e kërkimit e të cilit arrin deri në atdhe. Si ta nisësh këtë para dhe gjatë udhëtimit, e gjen në udhëzuesit tanë për njohjet gjatë verës në atdhe dhe për aplikacionet e takimeve në Kosovë. Këtu flasim për atë që vjen pas: muajt kur mezi shiheni.
Sqaroji pritshmëritë herët
Kush hyn në një lidhje në distancë, duhet të flasë herët për planin e madh: kush shpërngulet në fund te kush? Sa shpesh do të shiheni? T’i shtysh këto pyetje, të kushton më vonë besim.
Profilet e verifikuara ndihmojnë këtu veçanërisht. Kur shiheni rrallë personalisht, siguria që personi përballë është i vërtetë vlen dyfish. Kjo është një arsye pse një aplikacion me verifikim me foto si embla, që ende nuk ka nisur, si koncept u përshtatet mirë lidhjeve në distancë. Një videothirrje para takimit të parë megjithatë mbetet e domosdoshme.
Sqaroni edhe çfarë prisni nga njëri-tjetri ndërkohë. A jeni tashmë vetëm për njëri-tjetrin, apo ende po njiheni? Në një lidhje në distancë kjo pyetje mbetet lehtë e hapur shumë gjatë, sepse në telefon ndihet më e sikletshme se ballë për ballë. Pikërisht prandaj ia vlen ta thoni me zë.
Ta ruash afërsinë përtej distancës
Ritualet e qëndrueshme ndihmojnë: një telefonatë e përditshme, seriale që i shihni bashkë, plane për ritakimin e radhës. Nuk bëhet fjalë për kontakt të pandërprerë, por për afërsi të besueshme.
Të kesh një datë përfundimi për distancën, pra një plan realist se kur do të jetoni bashkë, e mban lidhjen edhe nëpër javët e vështira. Kush thotë vetëm ‘një ditë’, mund ta kuptojë pas një viti se njëri nga të dy mendonte diçka krejt tjetër.
Kujdesuni edhe që vizitat të mos jenë vetëm familje. Kush i kalon të gjitha mbrëmjet e atyre pak ditëve bashkë me të afërmit, kthehet i lodhur dhe mezi e ka parë tjetrin. Në çdo vizitë duhet të ketë një ditë vetëm për ju të dy.
Grindjet dhe besimi në distancë
Me mesazhe zihesh keq. Një fjali e shkurtër, e shkruar me nxitim, tingëllon në anën tjetër më e ashpër nga ç’ishte menduar, dhe një përgjigje e vonuar duket e qëllimshme, edhe kur thjesht u shkarkua bateria. Në një lidhje në distancë mungon fytyra që në përditshmëri zbut shumë gjëra.
Një marrëveshje e thjeshtë ndihmon: gjithçka që është e rëndësishme ose që dhemb, nuk shkruhet, por bisedohet, në telefon ose me video. Dhe askush nuk e mbyll bisedën pa u qartësuar kur do të flisni sërish. Duket gjë e vogël, por i parandalon netët kur njëri bluan mendime dhe tjetri tashmë fle.
Edhe xhelozia rritet më shpejt në distancë. Kush sheh vetëm copëza nga jeta e tjetrit, i mbush boshllëqet me hamendje. Prandaj tregojini njëri-tjetrit edhe gjërat e mërzitshme, kush ishte në darkë dhe si shkoi dita. Besimi këtu lind më pak nga gjestet e mëdha dhe më shumë nga kjo e zakonshme.
Udhëtimet, dokumentet dhe kostoja e afërsisë
Mes diasporës dhe Shqipërisë, Kosovës apo Maqedonisë së Veriut janë zakonisht dy deri tri orë fluturim. E realizueshme, por jo falas: të shihesh çdo gjashtë javë do të thotë një shumë katërshifrore në vit. Të flasësh herët për para nuk është mosbesim, është planifikim. Sa larg është atdheu nga qyteti yt, me aeroplan, autobus apo makinë, e gjen te faqet tona për qytetet, nga Hamburgu deri në Cyrih.
Për paratë ndihmon një marrëveshje e thjeshtë se kush e paguan cilin udhëtim. Kush fiton më shumë shpesh mbulon më shumë, dhe kjo është në rregull, për sa kohë është thënë hapur. E pathënë, shndërrohet shpejt në ndjesinë se njëri gjithmonë udhëton dhe tjetri gjithmonë pret.
Kur hyn në lojë një qëndrim më i gjatë ose një shpërngulje, shumëçka varet nga pasaporta. Rregullat ndryshojnë ndjeshëm sipas shtetësisë dhe lejes së qëndrimit dhe ndryshojnë me kohën; i besueshëm është vetëm informacioni i institucionit përgjegjës. Vendimtare është që të dy të kenë të njëjtën ide për afatin.
Kush shpërngulet te kush: një peshim i ndershëm
Në fund pothuajse gjithmonë vjen një shpërngulje, dhe drejtimi rrallë është aq i qartë sa duket në fillim. Rruga drejt diasporës sjell shpesh të ardhura më të larta, por edhe një gjuhë të re, zyra e letra dhe ndonjëherë një profesion që atje duhet njohur fillimisht. Rruga drejt atdheut sjell familjen dhe një përditshmëri të njohur, por shpesh të ardhura më të ulëta dhe, për personin nga diaspora, një jetë që deri tani e ka njohur vetëm nga pushimet.
Bisedoni për tri pyetje para se të vendosni: me çfarë do të jetojë në vitin e parë personi që shpërngulet? Kush do të jetë aty për të në qytetin e ri, përveç partnerit? Dhe çfarë ndodh nëse njëri nga të dy e kupton pas dy vitesh se nuk shkon? Kush u përgjigjet këtyre pyetjeve me sinqeritet, merr një vendim që e mbajnë të dy.
Mos u nisni nga supozimi se rruga drejt diasporës është automatikisht më e mira. Për disa çifte, jeta në Tiranë, Prishtinë apo Tetovë është zgjedhja më e mirë, sidomos kur njëri ka atje një punë që nuk do ta lërë.
Familjet ulen në tryezë më herët nga ç’pritet
Në një lidhje në distancë drejt atdheut familjet janë pothuajse gjithmonë të përfshira, shpesh pas pak muajsh. Kjo mund të jetë mbështetje, por edhe presion, sepse njohja kthehet shpejt në pyetje për qëllimet.
Ndihmon të merreni vesh paraprakisht për një përgjigje të përbashkët: ku jeni, çfarë planifikoni dhe çfarë ende nuk e dini. Çiftet që kanë rënë dakord për këtë përgjigje, shumë më rrallë mbeten të zënë mes dy pritshmërive. Si të shkojë mirë vizita e parë te familja, e trajton një udhëzues më vete.
Kur lidhja nuk mban
Jo çdo lidhje në distancë përfundon me një shtëpi të përbashkët. Kur e kuptoni se nuk shkon, një bisedë e qartë është më e mirë sesa telefonatat që shuhen ngadalë. Sidomos kur familjet kanë qenë tashmë të përfshira, edhe fundi meriton një bisedë, jo një mesazh.
Në një komunitet ku njerëzit njihen përmes të njohurve, do të takoheni sërish, verën tjetër ose në dasmën e radhës. Kush ndahet me respekt, mund ta takojë më vonë personin tjetër pa siklet, dhe po ashtu edhe familjet.